bel ons +31 58 213 91 02 – vandaag tot 17.00 uur
bel ons +31 58 213 91 02 – vandaag tot 17.00 uur
Warme periodes belasten niet alleen melkkoeien, maar ook droge koeien, ondanks hun lagere gevoeligheid voor hittestress. Hittestress tijdens de droogstand kan leiden tot een verminderde melkproductie en een lager geboortegewicht van het kalf. Met gerichte voeding, waaronder vitamine E, selenium, niacine en kaliumsorbaat, kunnen deze nadelige effecten aanzienlijk worden beperkt.
In een eerder artikel bespraken we de maatregelen die kunnen worden genomen om de nadelige effecten van hittestress bij melkkoeien te beperken. Lees dat artikel hier: https://trompbv.nl/artikel/hittestress-bij-melkkoeien-risicos-herkennen-en-beperken/ Minstens zo belangrijk zijn de droge koeien. Droge koeien hebben in vergelijking tot melkkoeien een lagere interne warmteproductie, doordat er geen melkproductie plaatsvindt en de voeropname lager is. Hierdoor zijn droge koeien over het algemeen minder gevoelig voor hittestress. Toch kan hittestress bij droge koeien alsnog nadelige effecten opleveren voor zowel de koe als het nageslacht.
De droogstand van koeien duurt gemiddeld 45 dagen en kan worden onderverdeeld in twee groepen:
1) Far-off groep (0-30 dagen van de droogstand): bevat een energie- en eiwitarm rantsoen met veel structuur. In deze fase herstelt en vernieuwt het uierweefsel zich en is het belangrijk dat de koe niet gaat vervetten.
2) Close-up groep (30-45 dagen van de droogstand): bevat een energie- en eiwitrijk rantsoen, ter voorbereiding aan de lactatieperiode. De koe wordt geleidelijk gewend aan een rantsoen wat na het afkalven wordt verstrekt.
Als de droogstand zoals hierboven omschreven wordt beïnvloed door hittestress, dan kan dat leiden tot een verminderde melkproductie en een lager geboortegewicht van het kalf (Fabrit et al., 2018 en Thiago et al., 2017).
Het actief koelen van koeien door middel van ventilators, verneveling van water, schone watervoorzieningen en het vaker uitmesten van strohokken zijn veelgebruikte toepassingen om koeien te ontzien van de warmte en bovengenoemde problemen te voorkomen. Echter zijn er ook nutritionele maatregelen die droge koeien kunnen ondersteunen tijdens warme periodes:
Hittestress verhoogt de oxidatieve stress in het lichaam van de koe. Dit resulteert in een extra belasting van het immuunsysteem. Een adequate voorziening van onder andere selenium en vitamine E tijdens warme periodes helpt de koe deze belasting beter op te vangen en ondersteunt de weerstand. Dit is met name belangrijk rondom afkalven, wanneer de stofwisseling en het immuunsysteem extra worden belast (Tahmasbi et al., 2012). Daarnaast kan worden gekozen om het selenium ten dele te vervangen door een organische selenium bron. Deze vorm van selenium is beter opneembaar voor het dier, wat het oxidatieve stressniveau nog verder verlaagt (Sun et al., 2019).
Tijdens warme periodes kan niacine worden toegevoegd aan het mineralenmengsel om de warmteafvoer uit het lichaam te verhogen waardoor de koe haar lichaamstemperatuur beter kan reguleren. Niacine komt voor in twee vormen, een ongecoate en gecoate vorm. De ongecoate vorm wordt grotendeels afgebroken in de pens en raakt daardoor onbenut. Een gecoate niacine, zoals ReaShure, beschermt ongeveer 90% van de niacine tegen afbraak in de pens, waardoor een groot deel de dunne darm bereikt en daar kan worden opgenomen.
Een stabiele voeropname bij melkkoeien in de laatste fase van de droogstand is essentieel om de gezondheid en melkproductie na het afkalven te ondersteunen.
Onder invloed van zuurstof kunnen schimmels in het voer ontwikkelen ten koste van melkzuurbacteriën. Dit resulteert in een opwarming van het ruwvoer, verlies van voedingswaarde en een verminderde voerkwaliteit en voederwaardeverliezen van ruwvoeders. Bedorven ruwvoeders kunnen tegelijkertijd zorgen voor een lagere drogestofopname en een hogere selectie aan het voerhek (Garcia, et al., 2026).
Een broeiremmer zoals kaliumsorbaat helpt om deze problemen te beperken. Kaliumsorbaat remt namelijk de groei van gisten en schimmels, waardoor het ruwvoer langer stabiel blijft en minder snel opwarmt (Bernardes et al., 2014). Deze broeiremmer kan zowel tijdens het inkuilen als tijdens het voeren van de TMR (total mixed ration) worden toegevoegd.
Door de droogstand goed te begeleiden en gericht bij te sturen op vitamine E en selenium, niacine en kaliumsorbaat, kunnen de nadelige effecten van hittestress bij droge koeien aanzienlijk worden beperkt. Zo blijft de koe beter voorbereid op de volgende lactatie en krijgt het kalf een goede start.
Tromp ontwikkelt en levert deze voedingsoplossingen aan handelaren en adviseurs door het hele land. Denkt u als adviseur of handelaar mee over de beste aanpak voor een specifieke veehouder, neem dan contact met ons op, we denken graag mee.
Deze blog is geschreven door Corné Nell, product- en kwaliteitsmanager bij Tromp. Hij studeerde Dier- en veehouderij aan Aeres Hogeschool en Animal Sciences aan Wageningen University. Vragen of direct contact met Corné? Mail naar cnell@trompbv.nl.
